ANLATIM BOZUKLUĞU

                      ANLATIM BOZUKLUKLARI

ANLAMA DAYALI ANLATIM BOZUKLUKLARI

1.Cümledeki Anlam Karışıklığı

a.Açıklık

  • Söylenenle anlaşılanın aynı olmamasıdır.
  • Bir cümleden farklı anlamlar da çıkarılabiliyorsa o cümle açık bir cümle değildir.

b.Cümlede Kullanılan Herhangi Bir Sözün Belirsizliği

Örnek: Eve her gün ondan önce gelmem. —saat ya da kişi —-açık cümle değil

Örnek: Eski Türklerde törenin önemi çok büyüktü. —merasim ya da tören —- açık cümle değil

c.Tamlayanın Belirtilmemesi de Açıklığı Etkiler

Örnek: kitaplarını,defterlerini topladı, çıktı. —senin-onun, senin-onun

d.Karşılaştırma Hataları

  • Bir cümlede karşılaştırma yaparken özensiz davranmakta anlatım bozukluğu sebebidir.

Ayşe köpeğini eşinden daha fazla seviyor. —eşini mi yoksa köpeğini mi daha çok seviyor belirsiz.

e.Virgül Eksikliği

Örnek: Küçük ağacın arkasına saklandıà küçükten sonra virgül

Yaşlı doktorun evine gitti. —yaşlıdan sonra virgül

2.Sözcüklerin Gereksiz Kullanımı

Duruluk

  • Sözcüklerin gereksiz kullanımından kaçınılmasıdır.
  • Eş ya da yakın anlamlılarının kullanımından kaçınılmasıdır.
  • Yabancı sözcüklerin kullanımından kaçınılmasıdır.

Örnek; bahçedeki ağaçların hemen hemen hepsi çiçek açtı. à gereksiz sözcük kullanılmamıştır.

Yarın denize yüzmeye gideceğiz. gereksiz sözcük kullanılmamıştır.

a.Aynı Anlama Gelen Ek ve Kelimelerin Bir Arada Kullanılması

Örnek: Abdullah! Sınıftaki bulunan çöplüğü atıver. — bulunan fazla

b.Aynı Anlama Gelen Sözcüklerin Kullanımı

Örnek: Bahçede cansız bir kuş ölüsü bulundu.–> cansız-ölü aynı anlamda

c.Mantık Gereği Sözcüğün Fazla Kullanımı

Örnek; Çimlere ayakla basmayınız.

Bu yol yaya yürümekle bitmez.

d.Anlamca Çelişen Sözcüklerin Bir Arada Kullanılması

  • Kesinlik ve ihtimal anlamlı sözcüklerin bir arada kullanılması anlatım bozukluğuna yol açar.

Örnek: bundan yaklaşık tam elli yıl önceydi.

Kesinlikle dersaneye gitmiş olmalı.

e.Yardımcı Eylemlerin Gereksiz Kullanılışı

  • Etmek, eylemek, olmak yardımcı eylemleri ‘lan’ ve ‘leş’ ekleriyle karşılanabileceği halde yalın olarak kullanılırsa anlatım bozukluğu olur.

Örnek:  Kadınlar güzel olmak için para harcıyor.(Güzelleşmek)

Bu kurumdan şüphe etmeniz gerekmiyor mu?(Şüphelenmemiz)

f.Yanlış Anlamda Sözcük Kullanımı

  • Bir sözcüğün cümledeki anlamına göre yanlış kullanılması anlatım bozukluğuna sebep olur.

Örnek: bu yıl öğretim gördüğü okuldan uzaklaştırıldı. – öğrenim

Sakallarını kesip saçlarını kısaltınca eski görüntüsüne kavuştu. —görünümüne

g. Sözcüklerin Yanlış Yerde Kullanımı

  • Cümle oluşturmak için yerli yerinde kullanılmalıdır. Kullanılmazsa anlatım bozukluğuna yol açar.

Örnek: Ağrısız kulak delinir.( Yanlış) —Kulak ağrısız delinir.(doğru)

h.Deyim ve Atasözleriyle İlgili Yanlışlıklar

  • Deyim ve atasözleriyle kelimelerin yerini değiştirmek.
  • Deyim ve atasözleriyle eş ya da yakın anlamlarını kullanmak anlatım bozukluğu sebebidir.

Örnek: Kafası derde girdiğinde beni bulur. —başı derde girmek

YAPISAL ANLATIM BOZUKLUKLARI

1.Özne yüklem Uyumsuzluğu

 Tekillik-Çoğulluk

: Özne tekil ise yüklem de tekil olmalıdır. Ancak özne çoğul ise yüklem çoğul ya da tekil olabilmektedir. Aksi durumda cümlede anlatım bozukluğu ortaya çıkar.

Örnek

  • Murat tüm gün ders çalıştı. (doğru)
  • Onlar sinemaya  gittiler. (doğru)
  • Onlar sinemaya  gitti. (doğru)
  • O, camları sinirli bir şekilde kırıyorlardı. (yanlış)

DİKKAT!!!  İnsan dışındaki tüm canlı ya da cansız varlıklar cümle içinde çoğulda olsalar yüklem mutlaka tekil olmalıdır.

  • Örnek: Köpekler  sabahtan beri havlıyorlar. (yanlış)
  • Köpekler  sabahtan beri miyavlıyor. (doğru)

 Kişi Uyumsuzluğu

: Eğer bir cümle içindeki özne birden fazla kişiden oluşuyorsa yüklemin şahıs eki yönüyle uyacağı kurallar vardır. Bu konudaki uyumsuzluk anlatım bozukluğunu meydana getirir.

⇒ “Ben ve sen / ben ve o / ben, sen ve o” şeklindeki özne kullanımlarında yüklem mutlaka “1. çoğul şahıs”, “Sen ve o” şeklindeki özne kullanımlarında da yüklem “2. çoğul şahıs” eki alarak kullanılmalıdır.

Örnek

  • Ben ve sen burada onları bekleyelim.
  • Ben ve Zehra  yemekte buluşacağız.

Olumlu-Olumsuzluk Uyumu

 Özne ile yüklem arasında olumlu-olumsuzluk bakımından bir uyumun olması gerekir. Yani eğer özne olumluysa yüklem olumlu, özne olumsuz ile yüklem olumsuz olmalıdır. Örneğin özne “Herkes” ise yüklem olumlu olmalı, özne eğer “Kimse” ise yüklem olumsuz olmalıdır.

Örnek

  • Hiçbiri beni hastanedeyken aradı. (yanlış)
  • Hiçbiri beni hastanedeyken aramadı. (doğru)

 Eklerle İlgili Yanlışlar

Cümle içerisinde tamlayan, iyelik, hal, çoğul, ki vb. eklerin; eksik, fazla ya da yanlış yerde kullanılması anlatım bozukluğuna yol açmaktadır.

Örnek

  • 1995′lerde ne eğlenirdik bu caddelerde. (Ancak 10 ve katlarında bu şekilde kullanım olabilir = 1970’lerde gibi)
  • Yürüyüş  yapmasını çok severdi. (yapmayı)

Tümleç Eksikliği

Özellikle sıralı cümlelerde bulunması gereken edat tümleci ile dolaylı tümlecin eksikliği anlatım bozukluğuna sebep olur.

Örnek

  • Öğrencilerini çok sever ve sürekli yardımcı olurdu.
    (ikinci cümle “Kime yardımcı olurdu?” sorusuna cevap veremez. Dolaylı tümleç eksikliğinden dolayı anlatım bozukluğu vardır.)
    Doğrusu=
     Öğrencilerini çok sever ve onlara sürekli yardımcı olurdu.
  • Köyünü sürekli hatırlıyor ve gitmek istiyordu. (Nereye gitmek istiyordu? = Köyüne, Dolaylı tümleç eksikliği)
    Doğrusu=
     Köyünü sürekli hatırlıyor ve oraya gitmek istiyordu.

 Nesne Eksikliği

Sıralı cümlelerde bulunan iki yüklemin tek bir nesneye bağlanması anlatım bozukluğuna sebep olur.

Örnek

  • Ablamı seviyor ve izinden gidiyorum. (Kimin izinden?= Ablamın, Nesne eksikliği)
    Doğrusu= Ablamı seviyor ve onun izinden gidiyorum.
  • Borsada iyi para kazanmış fakat kısa sürede harcamıştı. (Neyi harcamış?= parayı, Nesne eksikliği)
    Doğrusu= Borsada iyi para kazanmış fakat parayı kısa sürede harcamıştı.

Yüklem Eksikliği

  • Birden fazla cümlenin aynı yükleme bağlanmasıyla ortaya çıkan anlatım bozukluğudur. Birden fazla cümlenin sıralı bir şekilde kullanıldığı durumlarda cümlelerden birinin yüklemi olmazsa diğer cümlenin yüklemi ortak olarak kullanılır. Bu durumda yüklem diğer cümleye uymayabilir.
  • Çocuklarıyla bazen çok bazen de hiç ilgilenmezdi.
    — Çocuklarıyla bazen çok ilgilenir, bazen de hiç ilgilenmezdi.
  • Ablam yemek pişiriyor biz de ona yardım ediyorduk.
    — Ablam  yemek pişiriyordu biz de ona yardım ediyorduk.

Tamlama Yanlışları

Cümle içerisinde isim ve sıfatların aynı tamlanana bağlanması sırasında oluşan anlatım bozukluklarıdır.

Örnek

  • Siyasi ve ekonomi alanında görüşmeler yapıldı.
    Doğrusu= Siyasi alanda ve ekonomi alanında görüşmeler yapıldı.
  • Sütlaç ve revani tatlısını çok severim. (Sütlaç tatlısı olmaz.)
    Doğrusu= Revani tatlısını ve sütlacı çok severim.

Bağlaç Yanlışları

Cümlelerini birbirine bağlarken yanlış bağlaçların kullanılması anlatım bozukluğuna yol açmaktadır.

Örnek

  • Televizyonu kapattım ama sevdiğim bir program yoktu.
    Doğrusu=
     Televizyonu kapattım çünkü sevdiğim bir program yoktu.
  • Ders çalışmıyordu ancak dersleri de kötüydü.
    Doğrusu= 
    Ders çalışmıyordu üstelik dersleri de kötüydü.

Ek Fiil Eksikliği

 Yüklemi isim soylu olan sözcüklerde yüklemlerden biri olumlu, diğeri olumsuz anlam taşıyabilir. Bu durumda ek eylemin eksik olması anlatım bozukluğuna neden olur.

Örnekler

Oda arkadaşlarımdan biri kurnaz, diğeri kurnaz değildi. 1. cümlede eksik olan ek fiil = kurnaz idi/kurnazdı

Çocuklar çok çalışkan; ama umutlu değildi. 1. cümlede eksik olan ek fiil = çalışkan idi/çalışkandı

 

ANLATIM BOZUKLUĞU KPSS ÇIKMIŞ SORULAR İÇİN TIKLAYINIZ.

ANLATIM BOZUKLUĞU TEST SORULARI İÇİN TIKLAYINIZ.

2 thoughts on “ANLATIM BOZUKLUĞU”

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir